Home рдЧीрддा рд╕ाрд░ рдЧीрддा рд╢्рд▓ोрдХ рдЕрдиुрд╡ाрдж Jakhai Baba UP Board Material GS Kitaab

Ads Area

ЁЯМ▒ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) ✍️ Chapter-9: рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी (Full Notes)

ЁЯР╛ EVS Chapter-9: рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी

рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рд╡िрд╡िрдзрддा, рднोрдЬрди, рдЖрд╡ाрд╕, рдЕрдиुрдХूрд▓рди рдПрд╡ं рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рд╕рдо्рдкूрд░्рдг Notes

ЁЯУЪ рдЕрдз्рдпाрдп рдкрд░िрдЪрдп

рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рд╣рдоाрд░े рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬीрд╡िрдд рдШрдЯрдХ рд╣ैं। рд╡े рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЖрд╡ाрд╕ों рдоें рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХी рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा, рднोрдЬрди рддрдеा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЙрдирдХे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рд╡िрд╡िрдзрддा, рдЙрдирдХे рдЖрд╡ाрд╕, рднोрдЬрди, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं, рдЕрдиुрдХूрд▓рди, рдШрд░ेрд▓ू рдПрд╡ं рдЬंрдЧрд▓ी рдкрд╢ु, рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ, рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рддрдеा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।

ЁЯУС Table of Contents

  1. рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рдЕрд░्рде рдПрд╡ं рдорд╣рдд्рд╡
  2. рдкрд╢ुрдУं рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╡िрдзрддा
  3. рдкाрд▓рддू рдПрд╡ं рдШрд░ेрд▓ू рдкрд╢ु
  4. рдЬंрдЧрд▓ी рдкрд╢ु
  5. рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
  6. рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рдЖрд╡ाрд╕
  7. рдкрд╢ुрдУं рдХा рднोрдЬрди
  8. рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी, рдоांрд╕ाрд╣ाрд░ी рдПрд╡ं рд╕рд░्рд╡ाрд╣ाрд░ी
  9. рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдоें рдЕрдиुрдХूрд▓рди
  10. рдкрд╢ुрдУं рдХी рдЧрддि рдПрд╡ं рдЕंрдЧ
  11. рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рдЙрдб़ाрди
  12. рдЬрд▓рдЪрд░, рдерд▓рдЪрд░ рдПрд╡ं рдЙрднрдпрдЪрд░
  13. рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдФрд░ рдордиुрд╖्рдп
  14. рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг
  15. рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рд╡िрд╡िрдзрддा рдПрд╡ं рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा
  16. рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг
  17. рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा
  18. EVS рдоें рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди
  19. One Liner Quick Revision
  20. Exam Important Points

1️⃣ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рдЕрд░्рде рдПрд╡ं рдорд╣рдд्рд╡

рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдЬीрд╡िрдд рдШрдЯрдХ рд╣ैं। рд╡े рдк्рд░рдХृрддि рдоें рд╡िрднिрди्рди рднूрдоिрдХाрдПँ рдиिрднाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЦाрдж्рдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा, рдкрд░ाрдЧрдг, рдмीрдЬों рдХे рдк्рд░рд╕ाрд░ рддрдеा рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рд╕ंрддुрд▓рди рдоें рдпोрдЧрджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं।

ЁЯР╛ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рдорд╣рдд्рд╡
  • рдЦाрдж्рдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ рд╣ैं।
  • рдХрдИ рдЬीрд╡ рдкौрдзों рдХे рдкрд░ाрдЧрдг рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддे рд╣ैं।
  • рдХुрдЫ рдЬीрд╡ рдмीрдЬों рдХे рдк्рд░рд╕ाрд░ рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддे рд╣ैं।
  • рдоृрдд рдЬैрд╡िрдХ рдкрджाрд░्рдеों рдХे рдЕрдкрдШрдЯрди рдоें рдХुрдЫ рдЬीрд╡ों рдХी рднूрдоिрдХा рд╣ोрддी рд╣ै।
  • рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдоें рдпोрдЧрджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं।
  • рдордиुрд╖्рдп рдХो рднोрдЬрди, рдКрди, рджूрдз рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЙрдкрдпोрдЧी рд╕ंрд╕ाрдзрди рдоिрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

2️⃣ рдкрд╢ुрдУं рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╡िрдзрддा

рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рдкрд╢ुрдУं рдХी рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ी рд╡िрд╡िрдзрддा рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрдирдХे рдЖрдХाрд░, рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा, рднोрдЬрди, рдЖрд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдЕंрддрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।

рдкрд╢ु рд╡िрд╢ेрд╖рддा/рд╕ाрдоाрди्рдп рдкрд╣рдЪाрди
рд╣ाрдеी рдмрдб़ा рд╕्рдерд▓ीрдп рд╕्рддрдирдзाрд░ी, рд▓ंрдмी рд╕ूंрдб
рдКँрдЯ рд╢ुрд╖्рдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рдЕрдиुрдХूрд▓िрдд
рдордЫрд▓ी рдЬрд▓ рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рдЬीрд╡
рдоेंрдврдХ рдЬрд▓ рдФрд░ рд╕्рдерд▓ рджोрдиों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЬीрд╡рди
рдЧाрдп рдкाрд▓рддू рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी рдкрд╢ु

3️⃣ рдкाрд▓рддू рдПрд╡ं рдШрд░ेрд▓ू рдкрд╢ु

рдЬिрди рдкрд╢ुрдУं рдХो рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рд▓िрдП рдкाрд▓рддा рд╣ै, рдЙрди्рд╣ें рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдкाрд▓рддू рдпा рдШрд░ेрд▓ू рдкрд╢ु рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯПа рдЙрджाрд╣рд░рдг
  • рдЧाрдп
  • рднैंрд╕
  • рдмрдХрд░ी
  • рднेрдб़
  • рдШोрдб़ा
  • рдХुрдд्рддा
  • рдмिрд▓्рд▓ी
  • рдоुрд░्рдЧी

рдШрд░ेрд▓ू рдкрд╢ुрдУं рд╕े рджूрдз, рдЕंрдбे, рдКрди, рдкрд░िрд╡рд╣рди рдпा рдЕрди्рдп рдЙрдкрдпोрдЧ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдкрд╢ुрдУं рдХी рдЙрдЪिрдд рджेрдЦрднाрд▓, рднोрдЬрди рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

4️⃣ рдЬंрдЧрд▓ी рдкрд╢ु

рдЬो рдкрд╢ु рдоुрдЦ्рдпрддः рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдж्рд╡ाрд░ा рдкाрд▓рддू рдирд╣ीं рдмрдиाрдП рдЧрдП рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдЬंрдЧрд▓ी рдкрд╢ु рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯМ│ рдЙрджाрд╣рд░рдг

рд╢ेрд░, рдмाрдШ, рд╣ाрдеी, рд╣िрд░рдг, рднाрд▓ू, рдЧैंрдбा рдФрд░ рдЬंрдЧрд▓ी рд╕ूрдЕрд░ рдЖрджि рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдоें рдкाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЬंрдЧрд▓ी рдкрд╢ुрдУं рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं।

рдорд╣рдд्рд╡: рдЬंрдЧрд▓ी рдкрд╢ु рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЦाрдж्рдп рдЬाрд▓ рдФрд░ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рддंрдд्рд░ рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ рд╣ैं। рдЗрдирдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

5️⃣ рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдкрдХ्рд╖ी рдХрд╢ेрд░ुрдХी рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХा рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рдоूрд╣ рд╣ैं। рдЕрдзिрдХांрд╢ рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рд╢рд░ीрд░ рдкрд░ рдкंрдЦ рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЕрдЧ्рд░рдкाрдж рдкंрдЦों рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।

рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬाрдирдХाрд░ी
рд╢рд░ीрд░ рдкंрдЦों рд╕े рдврдХा рд╣ोрддा рд╣ै
рдЪोंрдЪ рднोрдЬрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддी рд╣ै
рдкंрдЦ рдЙрдб़ाрди рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं
рдкैрд░ рдЪрд▓рдиे, рдкрдХрдб़рдиे рдпा рдмैрдардиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा
рдЕंрдбे рдЕрдзिрдХांрд╢ рдкрдХ्рд╖ी рдЕंрдбे рджेрддे рд╣ैं

рд╕рднी рдкрдХ्рд╖ी рд╕рдоाрди рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рдирд╣ीं рдЙрдб़рддे। рдХुрдЫ рдкрдХ्рд╖ी рдЙрдб़ाрди рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдиुрдХूрд▓िрдд рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдХुрдЫ рдкрдХ्рд╖ी рдЙрдб़рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рдирд╣ीं рд╣ोрддे।

6️⃣ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рдЖрд╡ाрд╕

рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдкрд╢ु рдпा рдкрдХ्рд╖ी рдХो рдЬीрд╡рди рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдЖрд╡ाрд╕ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдЖрд╡ाрд╕ рдоें рднोрдЬрди, рдЬрд▓, рдЖрд╢्рд░рдп рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЕрди्рдп рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рдЖрд╡ाрд╕ рдЙрджाрд╣рд░рдг
рд╡рди рдмाрдШ, рд╣ाрдеी, рд╣िрд░рдг
рдШाрд╕рднूрдоि рд╣िрд░рдг, рдиीрд▓рдЧाрдп рдЖрджि
рдЬрд▓ рдордЫрд▓ी, рдХुрдЫ рдЬрд▓ीрдп рдЬीрд╡
рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди рдКँрдЯ рддрдеा рдХुрдЫ рдЕрди्рдп рдЕрдиुрдХूрд▓िрдд рдЬीрд╡
рдз्рд░ुрд╡ीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдз्рд░ुрд╡ीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рдЕрдиुрдХूрд▓िрдд рдЬीрд╡

7️⃣ рдкрд╢ुрдУं рдХा рднोрдЬрди

рд╡िрднिрди्рди рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рднोрдЬрди рдЙрдирдХी рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдФрд░ рдЖрд╡ाрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддा рд╣ै। рдХुрдЫ рдкрд╢ु рдкौрдзों рдХो рдЦाрддे рд╣ैं, рдХुрдЫ рдЕрди्рдп рдЬीрд╡ों рдХो рдФрд░ рдХुрдЫ рджोрдиों рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рднोрдЬрди рд▓ेрддे рд╣ैं।

ЁЯНГ рднोрдЬрди рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг
  • рдЧाрдп — рдШाрд╕ рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╡рдирд╕्рдкрддि
  • рд╣िрд░рдг — рдШाрд╕ рдПрд╡ं рд╡рдирд╕्рдкрддि
  • рд╢ेрд░ — рдЕрди्рдп рдкрд╢ु
  • рднाрд▓ू — рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рднोрдЬрди
  • рддोрддा — рдмीрдЬ, рдлрд▓ рдЖрджि
  • рдХрдмूрддрд░ — рдЕрдиाрдЬ рдПрд╡ं рдмीрдЬ

8️⃣ рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी, рдоांрд╕ाрд╣ाрд░ी рдПрд╡ं рд╕рд░्рд╡ाрд╣ाрд░ी

рднोрдЬрди рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдкрд╢ुрдУं рдХो рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी, рдоांрд╕ाрд╣ाрд░ी рдФрд░ рд╕рд░्рд╡ाрд╣ाрд░ी рд╕рдоूрд╣ों рдоें рд╕рдордЭाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдк्рд░рдХाрд░ рднोрдЬрди рдЙрджाрд╣рд░рдг
рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी рдоुрдЦ्рдпрддः рдкौрдзों рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рднोрдЬрди рдЧाрдп, рд╣िрд░рдг, рдмрдХрд░ी
рдоांрд╕ाрд╣ाрд░ी рдоुрдЦ्рдпрддः рдЕрди्рдп рдкрд╢ु рд╢ेрд░, рдмाрдШ
рд╕рд░्рд╡ाрд╣ाрд░ी рдкौрдзों рдФрд░ рдкрд╢ु рджोрдиों рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рднोрдЬрди рдордиुрд╖्рдп, рднाрд▓ू

9️⃣ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдоें рдЕрдиुрдХूрд▓рди

рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЬीрд╡ों рдоें рдРрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं рдЬो рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдЖрд╡ाрд╕ рдоें рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддी рд╣ैं। рдЗрд╕े рдЕрдиुрдХूрд▓рди рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯРк рдЙрджाрд╣рд░рдг
  • рдКँрдЯ рд░ेрдЧिрд╕्рддाрдиी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХे рд▓िрдП рдЕрдиुрдХूрд▓िрдд рд╣ै।
  • рдордЫрд▓िрдпों рдХा рд╢рд░ीрд░ рдЬрд▓ рдоें рддैрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдиुрдХूрд▓िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рдЪोंрдЪ рдЙрдирдХे рднोрдЬрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
  • рдаंрдбे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рдХрдИ рдЬीрд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХी рдКрд╖्рдоा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПँ рд░рдЦрддे рд╣ैं।

ЁЯФЯ рдкрд╢ुрдУं рдХी рдЧрддि рдПрд╡ं рдЕंрдЧ

рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдкрд╢ुрдУं рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрдЧ рдЙрдирдХी рдЧрддि рдФрд░ рдЬीрд╡рди рд╢ैрд▓ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддे рд╣ैं।

рдЬीрд╡ рдЧрддि/рд╕рд╣ाрдпрдХ рдЕंрдЧ
рдордЫрд▓ी рдкंрдЦ/рдлिрди рдФрд░ рдкूँрдЫ рддैрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддे рд╣ैं
рдкрдХ्рд╖ी рдкंрдЦ рдЙрдб़ाрди рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддे рд╣ैं
рд╕ाँрдк рд╢рд░ीрд░ рдХी рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпों рдФрд░ рд╢рд▓्рдХों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рд░ेंрдЧрддा рд╣ै
рдШोрдб़ा рдкैрд░ рджौрдб़рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддे рд╣ैं

1️⃣1️⃣ рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рдЙрдб़ाрди

рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЕрдиेрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рдЙрдб़ाрди рдХे рд▓िрдП рдЕрдиुрдХूрд▓िрдд рд╣ोрддी рд╣ैं। рдкंрдЦ, рд╣рд▓्рдХा рд╢рд░ीрд░, рдордЬрдмूрдд рдЙрдб़ाрди рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпाँ рдФрд░ рдкंрдЦों рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЙрдб़ाрди рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддी рд╣ैं।

ЁЯк╜ рдЙрдб़ाрди рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
  • рдкंрдЦ
  • рдЙрдб़ाрди рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпाँ
  • рдкंрдЦों рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ंрд░рдЪрдиा
  • рд╢рд░ीрд░ рдХा рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдЖрдХाрд░

рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рдЪोंрдЪ рднी рдЙрдирдХे рднोрдЬрди рдФрд░ рдЬीрд╡рди рд╢ैрд▓ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЖрдХाрд░ рдХी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

1️⃣2️⃣ рдЬрд▓рдЪрд░, рдерд▓рдЪрд░ рдПрд╡ं рдЙрднрдпрдЪрд░

рд░рд╣рдиे рдХे рд╕्рдеाрди рдФрд░ рдЬीрд╡рди рд╢ैрд▓ी рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЬीрд╡ों рдХो рдЬрд▓рдЪрд░, рдерд▓рдЪрд░ рдФрд░ рдЙрднрдпрдЪрд░ рдЬैрд╕े рд╕рдоूрд╣ों рдоें рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕рдоूрд╣ рдЕрд░्рде рдЙрджाрд╣рд░рдг
рдЬрд▓рдЪрд░ рдЬрд▓ рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдЬीрд╡ рдордЫрд▓ी
рдерд▓рдЪрд░ рдоुрдЦ्рдпрддः рднूрдоि рдкрд░ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдЬीрд╡ рд╣ाрдеी, рдШोрдб़ा
рдЙрднрдпрдЪрд░ рдЬीрд╡рди рдЪрдХ्рд░ рдоें рдЬрд▓ рдФрд░ рд╕्рдерд▓ рджोрдиों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЬीрд╡ рдоेंрдврдХ

1️⃣3️⃣ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдФрд░ рдордиुрд╖्рдп

рдордиुрд╖्рдп рдФрд░ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рдмीрдЪ рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕рдордп рд╕े рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ंрдмंрдз рд░рд╣े рд╣ैं। рдХुрдЫ рдкрд╢ु рдХृрд╖ि, рдкрд░िрд╡рд╣рди, рднोрдЬрди рдпा рдЕрди्рдп рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдоें рдЙрдкрдпोрдЧी рд░рд╣े рд╣ैं।

  • рдЧाрдп рдФрд░ рднैंрд╕ рд╕े рджूрдз рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рднेрдб़ рд╕े рдКрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।
  • рдоुрд░्рдЧी рд╕े рдЕंрдбे рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рдХुрдд्рддा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рд╕ाрдеी рдХे рд░ूрдк рдоें рдкाрд▓ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
  • рдХुрдЫ рдкрд╢ु рдХृрд╖ि рдФрд░ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдЬाрддे рд░рд╣े рд╣ैं।
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг: рдкрд╢ुрдУं рд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддे рд╕рдордп рдЙрдирдХी рдЙрдЪिрдд рджेрдЦрднाрд▓, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдХрд▓्рдпाрдг рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

1️⃣4️⃣ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг

рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рддंрдд्рд░ рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ рд╣ैं। рд╡े рдЦाрдж्рдп рдЬाрд▓, рдкрд░ाрдЧрдг, рдмीрдЬ рдк्рд░рд╕ाрд░ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдоें рдпोрдЧрджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं।

ЁЯМ┐ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдоें рднूрдоिрдХा
  • рдЦाрдж्рдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдФрд░ рдЦाрдж्рдп рдЬाрд▓ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा।
  • рдкрд░ाрдЧрдг рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा।
  • рдмीрдЬों рдХे рдк्рд░рд╕ाрд░ рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा।
  • рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрддुрд▓рди рдоें рдпोрдЧрджाрди।
  • рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдоें рднूрдоिрдХा।

1️⃣5️⃣ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рд╡िрд╡िрдзрддा рдПрд╡ं рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा

рдХिрд╕ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдкाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЬीрд╡ों рдХी рд╡िрд╡िрдзрддा рдХो рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ рд╣ैं।

рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХा рдорд╣рдд्рд╡
  • рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рддंрдд्рд░ рдХी рд╕्рдеिрд░рддा рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा।
  • рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЦाрдж्рдп рдЬाрд▓ рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдоें рднूрдоिрдХा।
  • рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдФрд░ рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг।
  • рдк्рд░рдХृрддि рдХे рд╕ंрддुрд▓िрдд рдХाрд░्рдп рдоें рдпोрдЧрджाрди।

1️⃣6️⃣ рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг

рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ों рдФрд░ рдЙрдирдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ, рдЕрд╡ैрдз рд╢िрдХाрд░, рдк्рд░рджूрд╖рдг рдФрд░ рдЖрд╡ाрд╕ों рдХे рдирд╖्рдЯ рд╣ोрдиे рд╕े рдЕрдиेрдХ рдЬीрд╡ों рдХो рдЦрддрд░ा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

ЁЯЫб️ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдЙрдкाрдп
  • рд╡рдиों рдФрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा।
  • рдЕрд╡ैрдз рд╢िрдХाрд░ рдХो рд░ोрдХрдиा।
  • рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा।
  • рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХो рдХрдо рдХрд░рдиा।
  • рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ाрдиा।
  • рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ों рдХे рдк्рд░рддि рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЕрдкрдиाрдиा।

1️⃣7️⃣ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा

рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рдк्рд░рддि рджрдпा, рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХा рднाрд╡ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।

❤️ рд╣рдоें рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП?
  • рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХो рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рдкрд░ेрд╢ाрди рди рдХрд░ें।
  • рдШोंрд╕рд▓ों рдФрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдХो рдирд╖्рдЯ рди рдХрд░ें।
  • рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ों рдХो рдкрдХрдб़рдХрд░ рдкाрд▓рддू рдмрдиाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рди рдХрд░ें।
  • рдкрд╢ुрдУं рдХे рдк्рд░рддि рдХ्рд░ूрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╕े рдмрдЪें।
  • рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░ें।

1️⃣8️⃣ EVS рдоें рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди

EVS рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоें рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдмрдЪ्рдЪों рдХे рджैрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕े рдЬोрдб़рдХрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдмрдЪ्рдЪों рдоें рдЕрд╡рд▓ोрдХрди, рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрдиे рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।

ЁЯФН рдЙрдкрдпोрдЧी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ
  • рд╕्рдеाрдиीрдп рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░рдиा।
  • рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рдЖрд╡ाрд╕ों рдХी рд╕ूрдЪी рдмрдиाрдиा।
  • рд╡िрднिрди्рди рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рдЪोंрдЪ рдФрд░ рднोрдЬрди рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиा।
  • рдШрд░ेрд▓ू рдФрд░ рдЬंрдЧрд▓ी рдкрд╢ुрдУं рдХा рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рдХрд░рдиा।
  • рд╕्рдеाрдиीрдп рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рдЪिрдд्рд░ рдЪाрд░्рдЯ рдмрдиाрдиा।
  • рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдкрд░ рдкोрд╕्рдЯрд░ рдмрдиाрдиा।
рд╢िрдХ्рд╖рдг рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг: рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХा рдЕрд╡рд▓ोрдХрди, рдЪрд░्рдЪा, рдЪिрдд्рд░, рд╕्рдеाрдиीрдп рдЙрджाрд╣рд░рдг рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рдЖрдзाрд░िрдд рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиा рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै।

1️⃣9️⃣ One Liner Quick Revision

Q1. рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдШрдЯрдХ рд╣ैं?
Ans: рдЬीрд╡िрдд рдШрдЯрдХ।

Q2. рдЧाрдп рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдкрд╢ु рд╣ै?
Ans: рдШрд░ेрд▓ू/рдкाрд▓рддू рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी рдкрд╢ु।

Q3. рд╢ेрд░ рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рднोрдЬрди рдкрд░ рдоुрдЦ्рдпрддः рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै?
Ans: рдЕрди्рдп рдкрд╢ुрдУं рдкрд░।

Q4. рдкौрдзों рдХो рдЦाрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╢ु рдХ्рдпा рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं?
Ans: рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी।

Q5. рдкौрдзों рдФрд░ рдкрд╢ुрдУं рджोрдиों рд╕े рднोрдЬрди рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े рдЬीрд╡ рдХ्рдпा рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं?
Ans: рд╕рд░्рд╡ाрд╣ाрд░ी।

Q6. рдордЫрд▓ी рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдЬीрд╡ рд╣ै?
Ans: рдЬрд▓рдЪрд░।

Q7. рдоेंрдврдХ рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЬीрд╡рди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै?
Ans: рдЬрд▓ рдФрд░ рд╕्рдерд▓ рджोрдиों рд╕े।

Q8. рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рдЪोंрдЪ рдХिрд╕ рдХाрд░्рдп рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै?
Ans: рднोрдЬрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдоें।

Q9. рдЬीрд╡ों рдХे рдЕрдкрдиे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрдиुрдХूрд▓ рд╣ोрдиे рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣рддे рд╣ैं?
Ans: рдЕрдиुрдХूрд▓рди।

Q10. рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд░рд╣рдиे рдХा рд╕्рдеाрди рдХ्рдпा рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै?
Ans: рдЖрд╡ाрд╕ рдпा рдкрд░्рдпाрд╡ाрд╕।

Q11. рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдоें рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рдХ्рдпा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै?
Ans: рд╡े рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдФрд░ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рддंрдд्рд░ рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ рд╣ैं।

Q12. рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХ्рдпों рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?
Ans: рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ों, рдЙрдирдХे рдЖрд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП।

2️⃣0️⃣ Exam Important Points

  • рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬीрд╡िрдд рдШрдЯрдХ рд╣ैं।
  • рдШрд░ेрд▓ू рдкрд╢ु рдордиुрд╖्рдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрднिрди्рди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рд▓िрдП рдкाрд▓े рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं।
  • рдЬंрдЧрд▓ी рдкрд╢ु рдоुрдЦ्рдпрддः рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдоें рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
  • рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рд╢рд░ीрд░ рдкрд░ рдкंрдЦ рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдзिрдХांрд╢ рдкрдХ्рд╖ी рдЕंрдбे рджेрддे рд╣ैं।
  • рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рдЖрд╡ाрд╕ рдЙрдирдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдФрд░ рдЕрдиुрдХूрд▓рди рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी рдкрд╢ु рдоुрдЦ्рдпрддः рдкौрдзों рд╕े рднोрдЬрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
  • рдоांрд╕ाрд╣ाрд░ी рдкрд╢ु рдоुрдЦ्рдпрддः рдЕрди्рдп рдкрд╢ुрдУं рд╕े рднोрдЬрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
  • рд╕рд░्рд╡ाрд╣ाрд░ी рдЬीрд╡ рдкौрдзों рдФрд░ рдкрд╢ु рджोрдиों рд╕े рднोрдЬрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
  • рдЕрдиुрдХूрд▓рди рдЬीрд╡ों рдХो рдЕрдкрдиे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдоें рдЬीрд╡рди рдЬीрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।
  • рдордЫрд▓ी рдЬрд▓рдЪрд░ рдФрд░ рдоेंрдврдХ рдЙрднрдпрдЪрд░ рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
  • рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдЦाрдж्рдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдФрд░ рдЦाрдж्рдп рдЬाрд▓ рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं।
  • рдХрдИ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдкрд░ाрдЧрдг рдФрд░ рдмीрдЬ рдк्рд░рд╕ाрд░ рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддे рд╣ैं।
  • рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
  • рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдПрд╡ं рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
  • EVS рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдЙрдкрдпोрдЧी рд╢िрдХ्рд╖рдг рдЧрддिрд╡िрдзि рд╣ै।

ЁЯР╛ Chapter Summary

рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬीрд╡िрдд рдШрдЯрдХ рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा, рднोрдЬрди, рдЖрд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рд╡िрд╡िрдзрддा рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। рдХुрдЫ рдкрд╢ु рдШрд░ेрд▓ू рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдЕрдиेрдХ рдкрд╢ु рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХी рдЪोंрдЪ, рдкंрдЦ рдФрд░ рдкैрд░ рдЙрдирдХी рдЬीрд╡рди рд╢ैрд▓ी рддрдеा рднोрдЬрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдЦाрдж्рдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा, рдкрд░ाрдЧрдг, рдмीрдЬ рдк्рд░рд╕ाрд░ рдФрд░ рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдирдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा рдФрд░ рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЕрдкрдиाрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

Tags

рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें

0 рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

Top Post Ad

Below Post Ad

Ads Area